Streekziekenhuis Koningin Beatrix in Winterswijk 

SKB wilde een plek die dat doorbreekt. Geen extra bord of balie, maar een ruimte met een duidelijk gezicht. Een plek waar vrijwilligers zichtbaar aanwezig zijn en mensen echt kunnen helpen, waar bezoekers digitaal kunnen aanmelden en waar patiënten die even van hun kamer af willen een bestemming vinden. Dat werd de Naoberhook, vernoemd naar het Achterhoekse woord voor buur die er voor je is.

Achter de behoefte aan een nieuwe plek ging een andere observatie schuil. SKB heeft vrijwilligers die met oprechte betrokkenheid klaarstaan voor iedere bezoeker. Maar in de oude hal bestond een groot deel van hun werk uit het wijzen van de weg, met name naar de receptiebalie die verder naar achteren lag. Nuttig, maar niet waar hun kracht ligt.

Hun kracht ligt in het echt kunnen helpen van mensen. Bij spanning, bij onzekerheid, bij digitale drempels, vragen over een behandeling, of gewoon het gevoel dat iemand naast je staat. Juist met de komst van de digitale aanmeldzuilen was er meer dan ooit ruimte voor dat soort contact. Alleen gaf de ruimte die kansen niet.

De Naoberhook is mede ontworpen om dat te veranderen. Door vrijwilligers een logische, zichtbare plek te geven in de hal, worden ze ontlast van het wijzen van de weg en versterkt in wat ze werkelijk kunnen bieden.

In een doorgaande ziekenhuishal moest een cluster van elementen komen dat de hal leesbaar maakte zonder hem dicht te slibben. Een afgesloten ruimte voor individuele begeleiding, een informatieplek, vitrinewanden voor regionale kunst en zitgelegenheid verweven met beplanting.

Inter-Fact ontwierp en bouwde een vrijstaand paviljoen met twee afzonderlijke ruimtes. Een Digicoach-ruimte en een Gezond Leven Punt, elk achter glazen schuifdeuren. Transparant waar dat kon, afsluitbaar waar dat nodig was. Het paviljoen staat los in de hal en heeft een eigen dak, zodat de hoge glasoverkapping van de hal zichtbaar en voelbaar bleef.

Naast het paviljoen een wandelement met een andere functie: vitrines met warm verlichte glazen schappen voor werk van regionale kunstenaars en een ingebouwde bank.

Het hart van de ruimte werd gevormd door maatwerk eilanden in een donker houtdecor. Ze zijn opgebouwd uit meerdere niveaus. Geïntegreerde plantenbakken met weelderig groen, een hoge bartafel met bijbehorende stoelen, zitbanken met groene bekleding en ingebouwde kastjes dat plek biedt voor spelletjes en boeken. Het houtdecor sluit bewust aan op het decor dat al was toegepast in de bestaande receptiebalie.

Op de wanden is PET-felt toegepast. Panelen opgebouwd uit gerecyclede PET-flessen, geleverd en op maat gesneden door Feltful uit Doetinchem, een sociale onderneming die werkt met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De print op het materiaal is aangebracht door Aalmaaro in Ulft. Zo draagt de wand niet alleen bij aan de uitstraling van de ruimte, maar ook aan de regio.

De hal had al een eigen karakter. Een glazen kap met houten dakbeschot, betonnen kolommen, veel daglicht. De nieuwe elementen moesten daarin passen zonder te concurreren. De materiaalkeuze, houtdecor in warme grijstinten, organische vormen en groen als verbindend element, sluit aan op wat er al was en versterkt het.

Het bestaande meubilair in de hal werd bewust niet vervangen. Het was nog in goede staat. Geen nieuwe productie, geen nieuwe materiaalstroom, geen transport. Soms is dat de meest eerlijke keuze en meteen ook de meest duurzame.

Dat geldt voor de hele Naoberhook als uitgangspunt. Het ontwerp startte vanuit een circulaire ambitie. Kijk eerst naar wat er al is, wat opnieuw ingezet kan worden, wat modulair of demontabel moet zijn en welke materialen aantoonbaar veilig en verantwoord zijn. De houten elementen zijn gemaakt van plaatmateriaal van Pfleiderer en Egger, waarbij een groot deel van het hout afkomstig is uit gerecyclede stromen of FSC-gecertificeerde ketens. De productie van beide fabrikanten draait grotendeels op biomassa. De vloer is Marmoleum Cocoa van Forbo. Biobased, gemaakt van natuurlijke grondstoffen en geproduceerd in Nederland, waarbij cacaodoppen als reststroom een hoogwaardige toepassing krijgen.

Niet elk onderdeel kon circulair zijn. De stoffering van de banken moest voldoen aan de strikte hygiëne-eisen van een zorgomgeving. Vinyl blijft een kunststof. Maar de leverancier die is gekozen, produceert onder strikte ISO-normen, levert CO2-neutraal en werkt met een materiaal dat ftalaatvrij is, lage VOC-emissies heeft en lang meegaat. Als het product zelf niet circulair kan zijn, moet de productie dat zo dicht mogelijk benaderen. Dat was het criterium.

Bewezen is dat groen in een zorgomgeving spanning verlaagt, ruimtes begrijpelijker maakt en mensen een gevoel van oriëntatie geeft. De eilanden zijn dan ook letterlijk opgebouwd rondom de planten, en de Naoberhook is ontworpen als bestemming, niet als doorloopruimte.

De hal is leesbaarder geworden en voor wie hulp nodig heeft bij digitaal aanmelden, vindt de Digicoach. Wie meer wil weten over gezond leven, vindt het Gezond Leven Punt. En patiënten die even van hun kamer af mogen, hebben een bestemming. Een plek die beweging uitnodigt, een andere omgeving biedt, en aanvoelt als ergens naartoe gaan in plaats van ergens wachten.

De vrijwilligers hebben daar een wezenlijk aandeel in. Niet omdat ze meer zijn gaan doen, maar omdat de ruimte hen eindelijk de plek geeft om te doen waar ze goed in zijn. In de oude situatie wezen ze vooral de weg. Nu kunnen ze er echt voor mensen zijn.